2015-06-03

Баярлалаа


Follow Erdenechimeg's board Хүүхдийн номын булан on Pinterest.

Хүүхдүүдэд цээжлүүлэх шүлэг. Д.Давааням ын шүлэг  "БАЯРЛАЛАА" 

Өглөө эрт 
Ах минь намайг 
Цэцэрлэгт хүргэв.
Өрөөний цонхоор 
Араас нь би 
“Баярлалаа” гэв.

Өнөөдөр надтай 
Алимаа найз
Чихэр хуваав.
Өөрт нь талархаж 
Ангиас гарахдаа
“Баярлалаа” гэв. 

Сахилгагүй байх 
Муухай гэж 
Багш сургав
Сайхан үгийг
Тогтоож аваад
“Баярлалаа” гэв.

Сандлаа гамтай 
Хэрэглэж байхыг
Асрагч захив.
Сануулсан үгийг
Бодон, бодон 
“Баярлалаа” гэв. 

Аягаа муу 
Угаалаа гэж 
Эгч хэлэв.
Ахиад яасан ч 
Ингэхгүйг санаж
“Баярлалаа” гэв.

Авъяастай дуучин
Болох нь ээ гээд
Айлынхан магтав. 
Ангийнхаа багшаас
Сурснаа хэлээд 
“Баярлалаа” гэв. 

2015-04-21

Тоглоомууд яагаад зугтаа вэ?

Г.Сэсмээ

Follow Erdenechimeg's board Нэхмэл тоглоомууд on Pinterest.
Хурдан хурдан алхлаад
Хул морь хаачна вэ?
Хөл, сүүл, чихийг минь
Хөхөж зулгаагаад салдаггүй
Элдэв гэдэг жаалтай
Эвлэрч чадахаа байгаад
Замаар ороод явж байна
За машин чи хаачихна вэ?
Хайрга дээгүүр чирээд
Хамуутай юм шиг болгочихдог
Ол зод гэдэг хүүгээс
Оргож зугтаж явна.
Та бид хоёр ч мөн
Таарсан амьтад байна даа.
Хамт хоёулаа явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Байдаг тэнхээгээрээ алхлаад
Баавгай та хаачихна вэ?
Хүчит хүрэн баавгай би
Хүүхэдтэй наадах дуртай
Гэтэл тэр Дэндэв маань
Гэртээ намайг байлгаагүй
Зуны халуун наранд ч
Зудтай өвлийн хүйтэнд ч
Гадаа гаргаад хаячих юм.
Ганц ч ирж авахгүй юм.
Дургүй баахан хүрээд
Дулаан байр эрж явна.
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Хон хон дуутай
Хотон байрын шинжтэй
Хойлог гэдэг гөлөг
Хаа хүрэх гэж явна.
Тоглоомынхоо буланд байлгаад
Тогтмол засаж янзалдаггүй
Тоос шороог минь арчаад
Тордож цэвэрлэхийг мэддэггүй
Баатар гэдэг хүүгээс
Баригдалгүй зугтааж гарлаа
Цэвэрч нямбай хүүхэдтэй
Цэнгэн наадах хүсэлтэй
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Дэлдэн хэн хоёр чихтэй
Дэгдэн хэн бор туулай
Дэгдэн цовхорч хурдлаад
Дэмий л юундаа яараа вэ?
Туулай надтай тоглоод
Тухтай байж байснаа
Дорхноо уурлаад шиддэг
Дондов гэдэг хүүгээс
Холдож амрах санаатай
Холын замд гараад
Дэлдэн чихээ дэл бэгнүүлээд
Дэгдэж яваа минь энэ дээ.
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Уйлж нулимсаа гоожуулаад
Уухилж аахилж гүйгээд
Ямар хэрэг гараа вэ?
Яаж яваа чинь энэ вэ?
Хааяа эрхэлж байдаг
Хатирч хул морьтой юмсан.
Харин тэр минь байхгүй
Хаачсаныг бүү мэд
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамаагүй чирээд давхидаг
Хар ногоон “ЗИС”-тэй юмсан.
Харин тэр маань байхгүй
Хаачсаныг бас бүү мэд
Нийлээд хоёулаа явбал
Нэгийг нь ч болсон олох байгаа

Гунигтайхан алхаад чи
Ганцаар хаа хүрэх нь вэ?
Хон хон дуутай
Хоточ байрын шинжтэй
Хойлог гэдэг гөлөгөө
Харах бараагүй алдчихлаа
Хаачсаныг бүү мэд
Хайж эрээд явж байна
Харин ах дүү та нар минь
Харж үзээгүй биз дээ
Эрхэлдэг тоглоомоо алдаад
Эрээд гүйж явдаг
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтад байна даа.
Нийлээд бүгдээрээ явбал
Нэгийг нь ч болсон олох байгаа

Гурвуул дөрвүүлээ нийлээд
Гудамж өгсөөд хаачихна вэ?
Эрхэлдэг тоглоомоо алдчихаад
Эрээд явж байна даа бид
Энд тэнд явахдаа
Элдэв тоглоом үзээгүй биз?
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтад байна даа
Бөмбийсөн хөөрхөн биетэй
Бүлтийсэн хоёр нүдтэй
Хар халзан туулайтай юмсан
Харин тэр минь байхгүй
Хаачсаныг бүү мэд
Хайж эрээд явж байна
Нийлээд бүгдээрээ явъя
Нэгд нэгэнгүй олж авъя
Эрхэлдэг тоглоомоо алдчихаад
Эрээд явж байна даа бид
Энд тэнд явахдаа
Элдэв тоглоом үзээгүй биз?
Хазуулж орхисон морь
Халцарч холцорсон машин
Хатаж гандсан баавгай
Харлаж хиртсэн гөлөг
Хазгай доголон туулай тав
Хатирч хурдлан ирээд
Хашаа тойроод явчих нь билээ.
Одоохон бушуу явахгүй бол
Олж тэднийг авахгүй шүү
Гүйгээд байя, бүгдээрээ
Гүйцээд авъя, цөмөөрөө
Хэнээс ч зөвшөөрөл авалгүй,
Хэдүүлээ нийлээд хаачихна вэ?
Та нар бүгдээрээ биднийг
Тамлаж их тарчлаасан
Бид яасан ч очихгүй ээ.
Биеэ зовоож чадахгүй ээ
Олон хөөрхөн тоглоом минь
Одоо бид зовоохгүй ээ
Худлаа худлаа та нар
Хуурч залилж авлачихна уу?
Нээрэн нээрэн нээрэн шүү
Нэг ч удаа эвдлэхгүй гэж
Уйлан уйлан хэлээд,
Учиргүй гуйгаад байхаар нь
Өрөвчхөн сэтгэлтэй тоглоомууд
Өөрсдийнхөө эздэд очсон юм
гэдэг.

2015-02-04

Таван хөөрхөн

Г. Сэсмээ

ХУРГА
     Уураг сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн
     Олуулаа бужигнаж давхиад
     Тоглож байх нь хөөрхөн
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн
     Хэнэг ч үгүй хэвтээд
     Хивж байх нь хөөрхөн.

ИШИГ
               Годон сүүлээ хөдөлгөөд
               Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
               Голын эрэгт мөргөлдөөд
               Эрхэлж тоглох нь хөөрхөн,
               Хэлээ бултгануулж байгаад
               Хужир долоох нь хөөрхөн
               Хэн эг ч үгүй хэвтээд
               Хивж байх нь хөөрхөн.

ТУГАЛ
     Моодон сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
     Мод мөргөж тоглоод
     Мөөрч байх нь хөөрхөн,
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн,
     Хэн эг ч үгүй хэвтчихээд
     Хивж байх нь хөөрхөн.

БОТГО
               Годгор сүүлээ хөдөлгөөд
               Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
               Голын ширгэн дээр аргамжуулаад
               Эргэлдэж буйлах нь хөөрхөн
               Хэлээ бултгануулж байгаад
               Хужир долоох нь хөөрхөн,
               Хэн эг ч үгүй хэвтээд
               Хивж байх нь хөөрхөн.

УНАГА
     Сагсгар сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
     Саалийн зэлэн дээр уяулаад
     Тонгочин байх нь хөөрхөн.
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн,
     Хэн эг ч үгүй хэвтээд

     Унтаж байх нь хөөрхөн.



2015-01-22

1-3 настанд цээжлүүлэх шүлэг, дуу, оньсого (2)

Ээж, аавуудаа 1-4 настай хүүхдүүдэд ээ цээжлүүлж уншуулаарай. 

Ш.Энхбаяр         МИНИЙ ДҮҮ

Миний дүү
Жаахан жаахан
Надтай адилхан
Хөөрхөн хөөрхөн
Дүүгээ би
Дүү л гэдэг
Дүү намайг бас
Дүү л гэдэг
Эгч хараад
Инээдэг
Ээж хараад
Өхөөрддөг.

О. Сундуй            ХАА БАЙНА

Алаг нүд нь хаа байна
Энэ байна
Аавыгаа би харж байна
Энхрий хэн чих нь хаа байна
Энэ байна
Ээжийгээ би сонсож байна
Алив гар нь хаа байна
Энэ байна
Аавыгаа ээжийгээ тэвэрмээр байна.
Хөөрхөн хамар нь хаа байна
Энэ байна
Хөргөгчөөс алим үнэртээд байна
Ярьдаг ам нь хаа байна
Энэ байна
Яруу шүлэг уншмаар байна.

Л.Одончимид              ЧИМГЭЭ ОХИН

Чи гараа сайн угаадаг уу гэж
Чимгээ гийн ээж нь асуулаа.
Савандаад, базаад, мушгидаг юм чинь
Сайн байлгүй яах вэ дээ гэж тэр хариулав.

Г.Сэсмээ                     НАЙЗ АА НААШ ИР

Найз аа найз аа нааш ир
Надад чихэр байна
Аав минь надад өглөө
Адилхан хувааж идээрэй гэв.

Дүүдий , дүүдий нааш ир
Дүүдээ чихэр өгье
Ээж минь надад өглөө
Ижилхэн хувааж идээрэй гэв.

Айлын маамуу нааш ир
Алаг чихэр өгье
Ах минь надад өглөө
Адилхан хувааж идээрэй гэв.

Найз аа найз аа нааш ир
Надад чихэр байна
Чихрээ хувааж идээд
Эвтэйхэн сайхан тоглоё.

Ш.Энхбаяр                  АЯГА

Алтан амсартай шинэхэн аяга
Алаг эрээн хөөрхөн аяга
Гангар шаазан нэртэй аяга
Гар дамжин эдлэгддэг аяга
Алим жимсээр дүүрдэг аяга
Амттай бүхнээр бялхдаг аяга
Угааж байвал цэвэр аяга
Унагаж орхивол хагарна шүү .

2015-01-09

Ээж аавын хайртай үрс

Mongolian kids on Pinterest.
Хүүхдүүддээ уншиж өгөөрэй.
Д.Дамбийжанцан
БЯЦХАН НАЙЗ

Хотоос ирсэн жаахан охин Сувдаа гадаа гарахад бяцхан цагаан ботго аргамжааныхаа гадсыг тойрон алхахдаа жингэнэтэл “уйлж” байв. Сувдаа нүдээ бүлтийлгэн гайхан зогсов.
-Чи яагаад уйлаад байгаа юм бэ? гэж нарийхан дуугаар бас л жингэнүүлэн асуув. Ботго түүнийг хараад толгойгоо сэгсэрлээ.
-Аа мэдлээ, мэдлээ. Чи уйлаагүй дуулж байгаа юм уу? Майлаад ч байгаа юм уу? гэж уянгалуулан дуулах мэт асуулаа. Ботго толгойгоо бас л сэгсчин гадсаа тойрон өвөг сөөв өг алхана.
-Хүүе, бүжиж байна! гээд Сувдаа “ход ход” инээв. Гараараа ч зааж дэвхцэв.
Ботго түүнийг ажин харж толгойгоо гудайлган зогслоо.
-Чи дүрсгүйтээд л уяулаа юу? Над шиг томоотой байх хэрэгтэй! гэж Сувдаа хэлэв. Ботго дахиад л уйлав. Түүний дуу чихэнд уян хатан аятайхан сонсогдоно. Түүнд яаж тус хүргэх вэ? Нулимсаа арч гэж алчуураа өгөх үү! гэж Сувдаа бодлоо. Тэгээд “аав минь, намайг хөдөө явахад юу гэж захилаа даа. Эмээ ээжий дээ тустай, малд хайртай байгаарай! ” гэсэн шүү дээ. Яагаад тэгж байгаа юм бэ? гэж асуухад:
-Малд хайртай байвал сүү нь их гардаг юм. Чи сүү, тараг, ааруулд ухаангүй дуртай шүү дээ гэсэн. Аав ийм их юм ярьсан мөртлөө бяцхан цагаан ботгоны ингэж хачин дуулдгийг над яагаад яриагүй юм бол оо гэж бас саналаа.
Сувдаа ботгоны дэргэд очмоор санагдав. Тэгээд юу гэж асууя даа гэж нэг хэсэг гайхан зогссоноо:
-Чи юунд мөөрөөд байгаа юм бэ? гэв. Ботго охиныг харж толгойгоо шилгээнэ.
-Үхэр л мөөрдөг болохоос биш тэмээ мөөрдөггүй шүү дээ! гэхэд бяцхан Сувдаа юу гэж асуувал таарах бол гэж баахан бодсоноо:
-Чи яагаад майлаад байгаа юм бэ!
-Еэ, хэзээ тэмээ тайлж байсан юм бэ!
-Манай тэнд чам шиг жижигхэн тэмээ байдаггүй. Өндөр тэмээ хааяа явдаг юм. Тэр бол танай ээжий байхаа гэхийг бяцхан ботго сонсонгоо бас л уянгалуулан дуугарч бүлтгэр хар нүднээсээ нулимс унагалаа.
Сувдаа охин бяцхан ботгоны толгойг нь илж:
-Битгий уйл дээ. Ээжий чинь хаачсан юм бэ! би дуудаад ирье! Гэв.
-Манай ээжий бэлчээр явсан байх. Халуун нар шараад ам цангаад байна гэхэд Сувдаа гэр уруугаа гүйж, эмээ ээжээсээ баахан юм асууснаа, хувинтай ус дааж ядан өргөж ботгоны дэргэд ирээд:
-Би цөмийг нь ойлгосон, чи сонсооч! Ботго буйлна, хурга майлна, ишиг бас майлна, унага янцгаана, тугал, мөөрнө тийм ээ! Гэхэд ботго ус уунгаа инээмсэглэх мэт хошуугаа шомбойлгон:
-Хүний хүү ийм их ухаантай байх юм. Хоромхон зуур бүгдийг мэдчихлээ. Юм бүгдийг чаддаг. Чи над ус авчирч өглөө. Бас өвс өгнө гэсэн. Би ийм сайхан найзтай болсондоо баярлаж байна. Би дахин уйлахгүй, дандаа баяртай байна гэжээ.