2015-08-18

УНШИЖ СУДАЛБАЛ ЗОХИХ НОМ ХЭВЛЭЛ (1)

ХҮҮХДИЙН ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧ, ЭРХЛЭГЧ, БАЙЦААГЧДЫН УНШИЖ СУДАЛБАЛ ЗОХИХ ЗАРИМ НОМ ХЭВЛЭЛИЙН ЖАГСААЛТ

Цэцэрлэгийн эрхлэгч хүмүүжүүлэгч нарын бие дааж боловсролоо дээшлүүлэх, мэргэжлийн шалгалтанд бэлтгэх ба цэцэрлэгийн хичээл хүмүүжлийн ажлын үр дүнг дээшлүүлэхэд зориулан 1950-70 аад онуудад гарсан ном, сэтгүүлүүдээс ерөнхий сурган, сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн сурган хүмүүжүүлэх зүй ба заах арга зүйн асуудлаар гарсан материалын жагсаалт.

2015.02.04                                                                                                                    Улаанбаатар

Сэтгүүл:
1.Е.В.Русаков. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг хэрхэн боловсон ариун цэвэрч хүмүүжүүлэх вэ?. (МХЗЭ-ийн төв хорооны хэвлэл. 1964)
2.Н.И.Балдырев. Гэр бүлийн дотор хүүхдэд олгох ёс суртахууны хүмүүжил. (МХЗЭ-ийн төв хорооны хэвлэл. 1953)
3.Ю.Ф.Домбровская. Хүүхдийг чийрэгжүүлэх гэж юу вэ?. (Эрүүлийг хамгаалах яамны хэвлэл. 1955)
4.О.Найдан. Хөдөлгөөнт тоглоом ба биеийн тамирын дасгал. (Гэгээрлийн яамны хэвлэл. 1956)
5.Э.Карма. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг хүмүүжүүлэхэд цэцэрлэг ба эцэг эхийн нэгдсэн шаардлага. (“Багш” сэтгүүл. 1956. №1)
6. Э.Карма. Хүүхдийн цэцэрлэгт тооллыг явуулах тухай. (“Багш” сэтгүүл. 1955. №4)
7.Г.Мэндсайхан. Хүүхдийн цэцэрлэгт тооллыг явуулах тухай. (“Багш” сэтгүүл. 1956. №2)
8.Ш.Шаравжалсан. Хүүхдийн цэцэрлэгт явагдах хичээл. (“Багш” сэтгүүл. 1955. №2)
9.Ш.Шаравжалсан. Хүүхдийн цэцэрлэгийн дунд бүлэгт явуулах хичээл. (“Багш” сэтгүүл. (1955. №2)
10.Ц.Үдэрпил. Тоглоомыг хүүхдэд сонгон авч өгөх тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1955. №2)
11.Ж.Алтанцэцэг. Цэцэрлэгийн насны хүүхдэд хөдөлмөрийн хүмүүжил хэрхэн олгох вэ?. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №6)
12.Ж.Цэвээнсүрэн. Хүүхдийг зодож шийтгэхийн хор холбогдол. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №2)
13.М.Башкиров, А.С.Нестеров. Макаренко багшийн сурган хүмүүжүүлэх уран чадварын тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №1)
14.Т.Гомбосүрэн. Оросын нэрт сурган хүмүүжүүлэгч К.Д.Ушинский. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №1)
15.М.Башкиров, Э.Раднаа. Хүний бүх талын хөгжлийн тухай марксизм-ленинизмын сургаал. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №3)
16.Н.К.Крупская. Маркс-Лениний сургаал багшлах олон түмний дунд. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1961. №3)
17.Ж.Нямбуу. Цэцэрлэгийн бага бүлэгт тооллын хичээл заасан нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №5)
18. Х.Дэнсмаа. Хүүхдийн цэцэрлэгийн эцэг эхийн хорооны ажлын туршлагаас. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №6)
19.П.Бямбадорж. Хүүхдийн цэцэрлэгийн тоглоомын талбайг төхөөрөмжлөх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №6)
20.Б.Бор. Темпераментийн тухай товчхон. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №2)
21.С.Цэрэнчимэд. Яруу сайхны хүмүүжил бол коммунист хүмүүжлийн салшгүй хэсэг мөн. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №3)
22.Г.Пүрвээ. Бие бялдарын хүмүүжлийн тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №3)
23.С.Цэрэнчимэд. Хүний мэдрэх чанарын тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №4)
24.Н.Цэдэвсүрэн. Хүүхдийг даруу зангаар хүмүүжүүлэх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1962. №6)
25.А.Г.Зайончовский. Сурган хүмүүжүүлэх тэргүүний туршлагыг судлан дүгнэж нэвтрүүлэх арга. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №3)
26.Ц.Эрдэнэбат. Хүүхдээ хүнийг хүндэтгэдэг болгон хүмүүжүүлэх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №1)
27.Ж.Алтанцэцэг. Хүүхдийн цэцэрлэгт тэмдэглэлт өдрийг өнгөрүүлэх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №1)
28.Е.А.Аркин. Этгээд зантай хүүхдийн тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №3)
29.Н.Цэдэвсүрэн. Хүүхдийг үнэнч шударга болгон хүмүүжүүлэх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №4)
30.Х.Дэнсмаа. Хүүхдийн цэцэрлэгт бүтээлч тоглоомыг ашиглах нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №5)
31.Ц.Оюун. А.С.Макаренкогийн сурган хүмүүжүүлэх өв уламжлал. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1963. №2)
32.Х.Дэнсмаа. Туршлагатай эрхлэгч.  (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №1)
33.П.Бямбадорж. Хүүхдийн цэцэрлэгийн заах аргын кабинет. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №1)
34.Б.Жамбаа. Хүмүүжүүлэгч Юүзэн. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №2)
35.Х.Дэнсмаа, Э.Карма. Хүүхдийн цэцэрлэгийн ажлын туршлагаас. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №5)
36.П.Бямбадорж. Тэргүүний туршлагыг бүтээлчээр хэрэглэж байна. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №6)
37.Е.А.Аркин. Хүүхдийн залхуурлын тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №1)
38.Н.Цэдэвсүрэн. Хүүхдэд соёлч боловсон байдлыг хэвшүүлье. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №1)
39.Э.Карма. Хүүхдийн цэцэрлэгийн цагийн хуваарь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №2)
40.П.Бямбадорж. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдэд ёс суртахууны хүмүүжил олгох зарим арга барил. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №4)
41.Г.Пүрвээ. Хүүхдийн хүмүүжилд эхийн үүрэг. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №5)
42.Л.Шагдарсүрэн. Сурган хүмүүжүүлэх эрдэм шинжилгээний ажлын аргын тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №1)
43.Т.Гомбосүрэн. Зөвлөлтийн нэрт сурган хүмүүжүүлэгч Н.К.Крупская. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №2)
44.Б.Бор. Анхаарлын тухай товчхон. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1964. №3)
45.Ц.Чогдон, Н.Цэдэвсүрэн. Хүүхдийн хэрэгцээний шаардлагыг хэрхэн хөгжүүлж хүмүүжүүлэх вэ?. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №2)
46.Е.Белостоцкая. Хүүхдийн нүдний харааг багаас нь хамгаалья. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №2)
47.Ц.Гэрэлцэцэг. Сэдэвт тоглоомыг удирдах тухай. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №2)
48.В.Н.Куликов. Үнэмшил, хүмүүжил. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №2)
49.Н.Пашкова. Хүүхдийг элсээр тоглуулах нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №3)
50.Н.В.Куликов. Нойрсож байгаа хүнд ном заах нь.  (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №3)
51.П.Бямбадорж. Сэдэвт тоглоомыг удирдан зохион байгуулж байгаа нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №1)
52.Ц.Чогдон. Хүүхдийн биеийн гажгийг засаж болно. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №4)
53.П.Бямбадорж. Хүүхдэд хөдөлмөрийн хүмүүжил олгож байгаа нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №4)
54.Э.Карма. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг В.И.Ленинд хайртай болгон хүмүүжүүлэх нь. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №6)
55.Хүүхдийн цэцэрлэгийн дүрэм. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №4)
56.Хүүхдийн цэцэрлэгийн хүмүүжүүлэгч-багш нарын улсын анхдугаар зөвлөлгөөний болзол. (“Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл. 1965. №6)
57.“Хүмүүжүүлэгч, эцэг эхчүүдэд зөвлөгөө” товхимолын 1963 оны №1. Үүнд:

1. П.Хорлоо. Манай товхимол бичгийн гол зорилго.
2. Б.Бор. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн бие бялдар, мэдрэлийн системийн онцлог.
3. П.Бямбадорж. Хүүхдийн цэцэрлэгийн сургалтын үндэс.
4.Үдэрпил. Сургах тоглоом.
5. Ч.Лувсандэндэв. Авиа дасгалжуулах хичээлийг сургах тоглоомын хэлбэрээр явуулах нь.
6. Н.Гүр. Төрөлх хэлний хичээлд зураг хэрэглэх нь.
7. Д.Нонна. Хүүхдийг байгальтай танилцуулах арга.
8. Н.А.Петрова. Цэцэрлэгт дуу хөгжмийн хичээлийг яаж явуулах вэ?
9. Ш.Маамхүү. Хүмүүжлийн тухай максист-ленинист сургаал.
10. Х.Дэнсмаа. Зарим цэцэрлэгийн туршлагаас.
11. Э.Карма. Москва хотын хүүхдийн 617-р цэцэрлэг.
12. Ж.Алтанцэцэг. Хүүхдийн хүмүүжилд хүмүүжүүлэгчийн үлгэр жишээ.
13. С.Цэрэнчимид. Гэр бүлд хүүхдийг зөв хүмүүжүүлэх үндсэн нөхцлүүд.
14. Б.Пүрэвжав. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг гэр орны хөдөлмөрт сургах тухай.
15. Долгорсүрэн. Хүүхдийн биеийг хэрхэн чийрэгжүүлэх вэ?
16. Ж.Цэвээнсүрэн. Хүүхдэд тавих шаардлага, хайр халамжийг зөв хослуулья.
17. Аня. Тараг бүрэх арга.


58. “Хүмүүжүүлэгч, эцэг эхчүүдэд зөвлөгөө” товхимолын 1964 оны №1. Үүнд:
   
1.Б.Бор. Шинэ үеийн хүмүүжигчид.
2.А.Улаантөмөр. Хүүхдийн цэцэрлэгт тооны бүтэц заах тухай.
3.Ч.Лувсандэндэв. Хүүхдийн хэл яриаг хөгжүүлэхэд монгол ардын үгэн тоглоомын ач холбогдол.
4.Г.Цэрэндорж. Биеийн тамирын хичээлийг хэрхэн төлөвлөж заах вэ?
5.Э.Карма. Хүүхдийг бөмбөгөөр тоглуулж сургая.
6.П.Бямбадорж. Цэцэрлэгийн бага бүлгийн хүүхдэд өөрөө өөртөө үйлчлэх хөдөлмөрийн дадлагыг эзэмшүүлэхэд сургах тоглоомыг ашиглах нь.
7.Г.Пүрвээ. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг сахилга баттай, соёлч боловсон болгож хүмүүжүүлэх арга замууд.
8.Б.Бор. Бага насны хүүхдийн дүрсгүйтэл.
9.С.Цэрэнчимид. Октябрийн хувьсгалын анхны жилүүд дэх Зөвлөлтийн сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн сурган хүмүүжүүлэх ухааны түүхээс (1917-1920)
10.Дамдинсүрэн. Сайн ажиллагаатай хүмүүжүүлэгч, эрхлэгчийн туршлагаас.
11.Х.Дэнсмаа. Ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан Дуламжидийн бүтээлч ажиллагаа.
12.Е.Кузьмина. Өвлийн улиралд тоглоомын талбайг хэрхэн ашиглах вэ?.
13.П.Бямбадорж. Горький хотын Приоксий районы хүүхдийн цэцэрлэгийн хүмүүжүүлэгч Л.Ф.Климановогийн ажиллагааны туршлага, тоглоом ба хөдөлмөр.
14.Ш.Отгон. Залуу эхчүүдэд санамж.
15.Т.Даваа. Зөрүүд зангийн тухай.
16.П.Барианжав. Хүүхдийн хоолны найрлагын зарим асуудал.

58.“Хүмүүжүүлэгч, эцэг эхчүүдэд зөвлөлгөө” товхимолын 1965 оны №1. Үүнд:

1.Э.Карма. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн хүмүүжлийн ажлын чанарыг дээшлүүлье.
2.Л.П.Давыдова, Ч.Түмэндэлгэр. Бага бүлгийн зургийн хичээл.
3.Ч.Түмэндэлгэр. Барималын хичээлийг заах аргаас.
4.Ч.Лувсандэндэв. Хүүхдийн хэл яриаг хөгжүүлэхэд монгол ардын хөдөлгөөнт тоглоомын ач холбогдол.
5.Ж.Алтанцэцэг. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн үндсэн хөдөлгөөнийг хөгжүүлье.
6.Г.Бадамдорж. Хүүхдийн цэцэрлэгийн туршлагын талбай.
7.Б.Бор. Бага хүүхдийн зан төлвийг төлөвшүүлэн тогтооход анхаарья.
8.Л.А.Петрова, Г.Лхаасүрэн. Хүүхдийн цэцэрлэгт тэмдэглэж өнгөрүүлэх баяр ёслолууд, үүнд хэрхэн бэлтгэх тухай.
9.П.Бямбадорж. Хүүхдийн цэцэрлэгээс эцэг эхийн дунд зохиох ажил.
10.С.Цэрэнчимид. Ардын аж ахуйн сэргээн босголт ба социалист аж үйлдвэржүүлэлтийн үеийн Зөвлөлтийн сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн хүмүүжлийн түүхээс. (1921-1929)
11.С.Козлова. Саатлын тухай.
12.Д.Нямдаш. Нийслэлийн 50-р цэцэрлэгийн хүмүүжүүлэгч Сүрэнжавын ажиллагаанаас.
13.М.Спутина. Хүүхдийг насанд хүрэгчдийн хөдөлмөртэй танилцуулах арга.
14.Д.Түмэндэлгэр. Хүүхдийг халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлье.
15.С.Цэрэнчимид. Хүүхдийг үнэнч шударга зан чанараар хүмүүжүүлэх тухай.

59.Ц.Үдэрпил. Хүүхдийн тоглоом. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1963. №2)
60.В.И.Ленин эмэгтэйчүүдэд эрх чөлөө олгох тухай.  (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1963. №2)
61.Ц.Үдэрпил. Хүүхдийн тоглоомыг сонгон авах тухай. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1963. №3)
62.Ж.Алтанцэцэг. Хүүхдийн зөрүү зан үүсэх шалтгаан, засах арга. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1963. №4)
63.Ц.Үдэрпил, Н.Дорж. Хүүхдийн эрүүл мэндэд хүмүүжлийн ач холбогдол. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1964. №1)
64.С.Наваансамдан. Хүүхдийн шүд яаж ашиглах вэ?. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1964. №3)
65.П.Бямбадорж. Эцэг эхийн нэр хүнд. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №1)
66.Б.Бор. Сурган хүмүүжүүлэх зүйн бодлого. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №1)
67.Б.Бор. Хүүхэд хүмүүжүүлэхтэй холбогдсон зарим санамж. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №2)
68.Ц.Үдэрпил. Тоо бодлого ба унадаг дугуй. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №2)
69.Г.Пүрвээ. Хүүхэд хүмүүжүүлэхэд эхийн үүрэг. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №3)
70.Т.Гомбосүрэн. Хүүхэд хүмүүжүүлэх чухал зэвсэг. (“Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүл. 1965. №4)
71.Ц.Үдэрпил. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн эрүүл ахуй. 1959.
72.Ч.Лувсандэндэв, М.Авирмэд. Маамуу нааш ир. 1958.
73.О.Цэвэгмид. Хүүхдийн цэцэрлэгийн хүмүүжүүлэгч нарт удирдамж. 1956.
74.Н.Г.Бааст, Ф.Л.Михайлова. “Хүүхдийн цэцэрлэгт тоолол заах аргачилсан хичээлүүд”. 1963.
75.Ц.Үдэрпил. Сүүдэр жүжгийн тоглолт. 1963.
76.Н.А.Метлов. Хүүхдийн цэцэрлэгт явагдах өглөөний гимнастик. 1962.
77.Э.Раднаа. Хүүхдийн зуны цэцэрлэгт явуулах тоглоом. Хичээл зугаалга. 1959.
78.С.Макаренко. Хүүхдийн хүмүүжлийн тухай лекцүүд. 1960.
79.Н.В.Савин. Сурган хүмүүжүүлэх ухааны лекцүүд. 1960.
80.Төмөрбат. Сургуулийн туршлагын талбай ба түүн дээр ажиллах. 1962.
81.Ц.Пүрэвдорж нар. Залуу байгальчдад тусламж. 1963.
82.С.Баясгалан. Сэтгэл зүйн зарим асуудал. 1962.
83.Аркин. Эцэг эхчүүдэд зөвлөх нь. 1962.
84.Б.Пүрэвжал. Хүүхдийг гэр бүлд хүмүүжүүлэх тухай.
85.Н.К.Крупская. Бага ба өсвөр насны хүүхдийн коммунист хүмүүжлийн тухай. 1962.
86.Га.Цэрэндорж. Хүүхдийн цэцэрлэгт биеийн тамир заах аргын зарим асуудалд. 1965.
87.Хүүхдийн цэцэрлэгийн хичээлийн программ. 1965.
88.Д.Санжжав. Сэтгэл судлалын асуудлууд. 1962.
89.МАХН-ын Төв Хорооны захидал. 1964. (Нам улс, олон нийт, аж ахуй соёлын байгууллагын ажилтан ажилчид, эцэг эх, багш нарт)
90.Э.Карма. Хүүхдийн цэцэрлэгийн эрхлэгч нарт гарын авлага. 1958.

     Гэгээрлийн яамны цэцэрлэгийн хэлтэс. 1967.10.26.  

(Үргэлжлэл бий)

2015-06-03

Баярлалаа


Follow Erdenechimeg's board Хүүхдийн номын булан on Pinterest.

Хүүхдүүдэд цээжлүүлэх шүлэг. Д.Давааням ын шүлэг  "БАЯРЛАЛАА" 

Өглөө эрт 
Ах минь намайг 
Цэцэрлэгт хүргэв.
Өрөөний цонхоор 
Араас нь би 
“Баярлалаа” гэв.

Өнөөдөр надтай 
Алимаа найз
Чихэр хуваав.
Өөрт нь талархаж 
Ангиас гарахдаа
“Баярлалаа” гэв. 

Сахилгагүй байх 
Муухай гэж 
Багш сургав
Сайхан үгийг
Тогтоож аваад
“Баярлалаа” гэв.

Сандлаа гамтай 
Хэрэглэж байхыг
Асрагч захив.
Сануулсан үгийг
Бодон, бодон 
“Баярлалаа” гэв. 

Аягаа муу 
Угаалаа гэж 
Эгч хэлэв.
Ахиад яасан ч 
Ингэхгүйг санаж
“Баярлалаа” гэв.

Авъяастай дуучин
Болох нь ээ гээд
Айлынхан магтав. 
Ангийнхаа багшаас
Сурснаа хэлээд 
“Баярлалаа” гэв. 

2015-04-21

Тоглоомууд яагаад зугтаа вэ?

Г.Сэсмээ

Follow Erdenechimeg's board Нэхмэл тоглоомууд on Pinterest.
Хурдан хурдан алхлаад
Хул морь хаачна вэ?
Хөл, сүүл, чихийг минь
Хөхөж зулгаагаад салдаггүй
Элдэв гэдэг жаалтай
Эвлэрч чадахаа байгаад
Замаар ороод явж байна
За машин чи хаачихна вэ?
Хайрга дээгүүр чирээд
Хамуутай юм шиг болгочихдог
Ол зод гэдэг хүүгээс
Оргож зугтаж явна.
Та бид хоёр ч мөн
Таарсан амьтад байна даа.
Хамт хоёулаа явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Байдаг тэнхээгээрээ алхлаад
Баавгай та хаачихна вэ?
Хүчит хүрэн баавгай би
Хүүхэдтэй наадах дуртай
Гэтэл тэр Дэндэв маань
Гэртээ намайг байлгаагүй
Зуны халуун наранд ч
Зудтай өвлийн хүйтэнд ч
Гадаа гаргаад хаячих юм.
Ганц ч ирж авахгүй юм.
Дургүй баахан хүрээд
Дулаан байр эрж явна.
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Хон хон дуутай
Хотон байрын шинжтэй
Хойлог гэдэг гөлөг
Хаа хүрэх гэж явна.
Тоглоомынхоо буланд байлгаад
Тогтмол засаж янзалдаггүй
Тоос шороог минь арчаад
Тордож цэвэрлэхийг мэддэггүй
Баатар гэдэг хүүгээс
Баригдалгүй зугтааж гарлаа
Цэвэрч нямбай хүүхэдтэй
Цэнгэн наадах хүсэлтэй
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Дэлдэн хэн хоёр чихтэй
Дэгдэн хэн бор туулай
Дэгдэн цовхорч хурдлаад
Дэмий л юундаа яараа вэ?
Туулай надтай тоглоод
Тухтай байж байснаа
Дорхноо уурлаад шиддэг
Дондов гэдэг хүүгээс
Холдож амрах санаатай
Холын замд гараад
Дэлдэн чихээ дэл бэгнүүлээд
Дэгдэж яваа минь энэ дээ.
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамт бүгдээр явъя
Хайрладаг эзэнд очъё

Уйлж нулимсаа гоожуулаад
Уухилж аахилж гүйгээд
Ямар хэрэг гараа вэ?
Яаж яваа чинь энэ вэ?
Хааяа эрхэлж байдаг
Хатирч хул морьтой юмсан.
Харин тэр минь байхгүй
Хаачсаныг бүү мэд
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтан байна даа,
Хамаагүй чирээд давхидаг
Хар ногоон “ЗИС”-тэй юмсан.
Харин тэр маань байхгүй
Хаачсаныг бас бүү мэд
Нийлээд хоёулаа явбал
Нэгийг нь ч болсон олох байгаа

Гунигтайхан алхаад чи
Ганцаар хаа хүрэх нь вэ?
Хон хон дуутай
Хоточ байрын шинжтэй
Хойлог гэдэг гөлөгөө
Харах бараагүй алдчихлаа
Хаачсаныг бүү мэд
Хайж эрээд явж байна
Харин ах дүү та нар минь
Харж үзээгүй биз дээ
Эрхэлдэг тоглоомоо алдаад
Эрээд гүйж явдаг
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтад байна даа.
Нийлээд бүгдээрээ явбал
Нэгийг нь ч болсон олох байгаа

Гурвуул дөрвүүлээ нийлээд
Гудамж өгсөөд хаачихна вэ?
Эрхэлдэг тоглоомоо алдчихаад
Эрээд явж байна даа бид
Энд тэнд явахдаа
Элдэв тоглоом үзээгүй биз?
Та бид нар ч мөн
Таарсан амьтад байна даа
Бөмбийсөн хөөрхөн биетэй
Бүлтийсэн хоёр нүдтэй
Хар халзан туулайтай юмсан
Харин тэр минь байхгүй
Хаачсаныг бүү мэд
Хайж эрээд явж байна
Нийлээд бүгдээрээ явъя
Нэгд нэгэнгүй олж авъя
Эрхэлдэг тоглоомоо алдчихаад
Эрээд явж байна даа бид
Энд тэнд явахдаа
Элдэв тоглоом үзээгүй биз?
Хазуулж орхисон морь
Халцарч холцорсон машин
Хатаж гандсан баавгай
Харлаж хиртсэн гөлөг
Хазгай доголон туулай тав
Хатирч хурдлан ирээд
Хашаа тойроод явчих нь билээ.
Одоохон бушуу явахгүй бол
Олж тэднийг авахгүй шүү
Гүйгээд байя, бүгдээрээ
Гүйцээд авъя, цөмөөрөө
Хэнээс ч зөвшөөрөл авалгүй,
Хэдүүлээ нийлээд хаачихна вэ?
Та нар бүгдээрээ биднийг
Тамлаж их тарчлаасан
Бид яасан ч очихгүй ээ.
Биеэ зовоож чадахгүй ээ
Олон хөөрхөн тоглоом минь
Одоо бид зовоохгүй ээ
Худлаа худлаа та нар
Хуурч залилж авлачихна уу?
Нээрэн нээрэн нээрэн шүү
Нэг ч удаа эвдлэхгүй гэж
Уйлан уйлан хэлээд,
Учиргүй гуйгаад байхаар нь
Өрөвчхөн сэтгэлтэй тоглоомууд
Өөрсдийнхөө эздэд очсон юм
гэдэг.

2015-02-04

Таван хөөрхөн

Г. Сэсмээ

ХУРГА
     Уураг сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн
     Олуулаа бужигнаж давхиад
     Тоглож байх нь хөөрхөн
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн
     Хэнэг ч үгүй хэвтээд
     Хивж байх нь хөөрхөн.

ИШИГ
               Годон сүүлээ хөдөлгөөд
               Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
               Голын эрэгт мөргөлдөөд
               Эрхэлж тоглох нь хөөрхөн,
               Хэлээ бултгануулж байгаад
               Хужир долоох нь хөөрхөн
               Хэн эг ч үгүй хэвтээд
               Хивж байх нь хөөрхөн.

ТУГАЛ
     Моодон сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
     Мод мөргөж тоглоод
     Мөөрч байх нь хөөрхөн,
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн,
     Хэн эг ч үгүй хэвтчихээд
     Хивж байх нь хөөрхөн.

БОТГО
               Годгор сүүлээ хөдөлгөөд
               Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
               Голын ширгэн дээр аргамжуулаад
               Эргэлдэж буйлах нь хөөрхөн
               Хэлээ бултгануулж байгаад
               Хужир долоох нь хөөрхөн,
               Хэн эг ч үгүй хэвтээд
               Хивж байх нь хөөрхөн.

УНАГА
     Сагсгар сүүлээ хөдөлгөөд
     Эхийгээ хөхөх нь хөөрхөн,
     Саалийн зэлэн дээр уяулаад
     Тонгочин байх нь хөөрхөн.
     Хэлээ бултгануулж байгаад
     Хужир долоох нь хөөрхөн,
     Хэн эг ч үгүй хэвтээд

     Унтаж байх нь хөөрхөн.



2015-01-22

1-3 настанд цээжлүүлэх шүлэг, дуу, оньсого (2)

Ээж, аавуудаа 1-4 настай хүүхдүүдэд ээ цээжлүүлж уншуулаарай. 

Ш.Энхбаяр         МИНИЙ ДҮҮ

Миний дүү
Жаахан жаахан
Надтай адилхан
Хөөрхөн хөөрхөн
Дүүгээ би
Дүү л гэдэг
Дүү намайг бас
Дүү л гэдэг
Эгч хараад
Инээдэг
Ээж хараад
Өхөөрддөг.

О. Сундуй            ХАА БАЙНА

Алаг нүд нь хаа байна
Энэ байна
Аавыгаа би харж байна
Энхрий хэн чих нь хаа байна
Энэ байна
Ээжийгээ би сонсож байна
Алив гар нь хаа байна
Энэ байна
Аавыгаа ээжийгээ тэвэрмээр байна.
Хөөрхөн хамар нь хаа байна
Энэ байна
Хөргөгчөөс алим үнэртээд байна
Ярьдаг ам нь хаа байна
Энэ байна
Яруу шүлэг уншмаар байна.

Л.Одончимид              ЧИМГЭЭ ОХИН

Чи гараа сайн угаадаг уу гэж
Чимгээ гийн ээж нь асуулаа.
Савандаад, базаад, мушгидаг юм чинь
Сайн байлгүй яах вэ дээ гэж тэр хариулав.

Г.Сэсмээ                     НАЙЗ АА НААШ ИР

Найз аа найз аа нааш ир
Надад чихэр байна
Аав минь надад өглөө
Адилхан хувааж идээрэй гэв.

Дүүдий , дүүдий нааш ир
Дүүдээ чихэр өгье
Ээж минь надад өглөө
Ижилхэн хувааж идээрэй гэв.

Айлын маамуу нааш ир
Алаг чихэр өгье
Ах минь надад өглөө
Адилхан хувааж идээрэй гэв.

Найз аа найз аа нааш ир
Надад чихэр байна
Чихрээ хувааж идээд
Эвтэйхэн сайхан тоглоё.

Ш.Энхбаяр                  АЯГА

Алтан амсартай шинэхэн аяга
Алаг эрээн хөөрхөн аяга
Гангар шаазан нэртэй аяга
Гар дамжин эдлэгддэг аяга
Алим жимсээр дүүрдэг аяга
Амттай бүхнээр бялхдаг аяга
Угааж байвал цэвэр аяга
Унагаж орхивол хагарна шүү .